Şirkətlər niyə səhm satır və birjalar necə işləyir

Şirkət səhmləri niyə satır

Şirkətlərə böyümək üçün pul lazımdır. Onlar zavod tikmək, yeni mağazalar açmaq və ya yeni məhsul hazırlamaq istəyə bilərlər. Şirkət banktan kredit götürə bilər, lakin kreditlər faizlə birlikdə qaytarılmalıdır. Digər variant şirkətin bir hissəsini investorlara satmaqdır. Pullarının müqabilində investorlar şirkətin hissə sahibinə çevrilirlər.

Şirkətin səhmlərini ilk dəfə ictimaiyyətə satması IPO, yəni ilkin ictimai təklif adlanır. Bundan sonra şirkət "listinqdən keçmiş" və ya "açıq" hesab olunur, onun səhmlərini isə broker hesabı olan istənilən şəxs ala və sata bilər.

Birja nə iş görür

Birja səhmlərin alınıb-satıldığı bazar məkanıdır. Onu sərt qaydaları olan, çox yaxşı təşkil edilmiş bazar kimi təsəvvür edin. Satıcılar hansı qiymətə satmaq istədiklərini bildirir. Alıcılar isə hansı qiyməti ödəməyə hazır olduqlarını göstərir. Bu iki qiymət üst-üstə düşəndə əməliyyat baş tutur.

Ən böyük birjalardan bəziləri ABŞ-dakı Nyu-York Fond Birjası və Nasdaq, eləcə də London Fond Birjasıdır. Azərbaycanda Bakı Fond Birjası fəaliyyət göstərir, lakin orada əməliyyatların əksəriyyəti səhmlərlə deyil, istiqrazlarla aparılır.

Bu gün demək olar ki, bütün ticarət elektron qaydada həyata keçirilir. Birjaya özünüz getmirsiniz. Brokerin vasitəsilə order verirsiniz, broker isə onu birjaya göndərir.

Kimlə əməliyyat aparırsınız

Bu, yeni başlayanlar üçün vacib məqamdır. IPO başa çatdıqdan sonra səhm aldığınız zaman pulunuz, bir qayda olaraq, şirkətə getmir. O, səhmini satan başqa investora ödənilir. Birja sadəcə sizi bir-birinizlə əlaqələndirir.

Bəs şirkət səhminin qiymətinə niyə əhəmiyyət verir? Daha yüksək qiymət gələcəkdə vəsait cəlb etməyi asanlaşdırır, səhm sahibi olan mülkiyyətçiləri və menecerləri mükafatlandırır, həmçinin biznesə inamı göstərir.

Birjalar niyə tənzimlənir

Birjalar və listinqdən keçmiş şirkətlər müəyyən qaydalara əməl etməlidirlər. Şirkətlər maliyyə hesabatlarını mütəmadi olaraq dərc etməli və vacib hadisələr barədə investorlara məlumat verməlidir. Bu açıqlıq lisenziyalı broker vasitəsilə real birjada səhm almağın sosial şəbəkələrdə təklif olunan "investisiya"dan xeyli təhlükəsiz olmasının səbəblərindən biridir.