Güclü artım, bahalı süni intellekt

Salam. Aşağıdakı ABŞ səhm və ETF qiymətləri təxminən Bakı vaxtı ilə 21:40–21:42 radələrinə aiddir. ABŞ sessiyası hələ davam edir. Avropa bazarları bağlanıb, lakin burada göstərilən STOXX 600 və Avropa səhmlərinin son təsdiqlənmiş hərəkətləri bağlanış nəticələri deyil, gün ərzindəki göstəricilərdir.

Qısa icmal

Azərbaycan. Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini 6,5% səviyyəsində saxlayıb, faiz dərəcəsi koridoru isə 5%–7,5% təşkil edir. Bank sentyabr ayında inflyasiyanın 5,5% olduğunu açıqlayıb və həm 2026-cı, həm də 2027-ci illərin sonunda inflyasiyanın 5,9% olacağını gözləyir. Cari əməliyyatlar hesabı üzrə profisitin proqnozu 2026-cı il üçün 8,5 milyard dollara yüksəlib. Bank sistemində artıq likvidlik sentyabrın sonunda 6,2 milyard manat təşkil etməklə əhəmiyyətli səviyyədə qalıb. E-CBAR.AZ

ABŞ iqtisadiyyatı. Üçüncü rübdə ÜDM illik hesabla 3,4% artıb; ikinci rübdə bu göstərici 2,2% idi. Sentyabrda PCE inflyasiyası illik müqayisədə 3,6%, əsas PCE isə 3,1% təşkil edib. FED oktyabrın 28-də faiz dərəcələrini 3,75%–4,00% səviyyəsində saxlayıb; iki məmur isə artırılmasının tərəfdarı olaraq səs verib. Təhlil: davamlı artım şirkətlər üçün genişlənməyə imkan yaradır, lakin inflyasiyanın qalıcılığı investorların faiz dərəcələrindən gözləyə biləcəyi yüngülləşmənin həddini məhdudlaşdırır. ABŞ İqtisadi Təhlil Bürosu (BEA)

Avropa. Avropa Mərkəzi Bankı depozit faiz dərəcəsini 2,50% səviyyəsində saxlayıb. Bank xəbərdarlıq edib ki, enerji qiymətlərinin bahalaşması inflyasiyanı artıra və iqtisadi artımı zəiflədə bilər, maliyyə şərtlərinin sərtləşməsi isə özlüyündə iqtisadiyyatı ləngidə bilər. Prezident Kristin Laqard dekabrda faiz dərəcəsinin artırılmasının nəzərdən keçirildiyini bildirib, lakin Avropa Mərkəzi Bankı faiz dərəcəsinin gələcək istiqaməti ilə bağlı öhdəlik götürməyib. ecb.europa.eu

Səhmlər

ABŞ: sektorların əksəriyyəti yüksəlsə də, indeks düşür

Reuters-in Bakı vaxtı ilə 19:49 üzrə gündaxili göstəricilərinə görə, Dow 0,35% geriləyib, S&P 500 0,32% azalıb, Nasdaq isə 1,20% düşüb. Buna baxmayaraq, S&P 500-ün 11 sektorundan səkkizi yüksəlişdə idi. Qiyməti artan səhmlərin sayı azalanlardan NYSE-də 1,97 dəfə, Nasdaq-da isə 1,5 dəfə çox idi. Təhlil: bu, əsasən indeksdəki çəki məsələsi ilə bağlı idi. Alphabet səhmlərindəki kəskin enmə bir çox digər səhmlərin artımını kölgədə qoydu; S&P 500-ün düşməsi geniş miqyaslı satış dalğası demək deyildi. Bu indeks göstəriciləri gün ərzindəki əvvəlki göstəricilərdir, cari və ya bağlanış səviyyələri deyil. Reuters

Aşağıdakı səhm qiymətləri oktyabrın 29-na, təxminən Bakı vaxtı ilə 21:21-ə olan ABŞ dolları ilə gündaxili kotirovkalardır.

Alphabet (GOOGL): $283,83, 12,64% ucuzlaşıb. Rüblük gəlir 25% artaraq 127,6 milyard dollara çatıb, Google Cloud-un gəliri isə iki dəfədən çox artaraq 30,7 milyard dollar təşkil edib. Bu rəqəmlər real tələbi göstərir. Əks arqument isə pul vəsaitlərinin yaradılmasıdır: Reuters 9,07 milyard dollarlıq mənfi sərbəst pul axını barədə məlumat verib; eyni zamanda data mərkəzlərinə və Google-un süni intellekt çip sistemləri üçün ehtiyatlara xərclər artır. Şirkət gələn il süni intellekt infrastrukturuna xərclərin xeyli artacağını bildirib. Təhlil: investorlar sürətlə böyüyən bulud və çip satışlarının gücün artırılması üçün tələb olunan vəsaiti nə vaxt üstələyəcəyini soruşurlar. Növbəti sınaqlar axtarış reklamının nəticələri, çip satışları üzrə pul dövriyyəsi və 2027-ci il investisiyalarının miqyası olacaq. publicnow.com

Microsoft (MSFT): $524,44, 1,24% ucuzlaşıb. Şirkətin son rüblük gəliri 19% artaraq 92,3 milyard dollara çatıb; Azure 48% böyüyüb, Microsoft Cloud-un gəliri isə 63,9 milyard dollar təşkil edib. 58,0 milyard dollarlıq əməliyyat pul axını əmlak və avadanlıq üzrə 39,4 milyard dollarlıq əlavələri üstələyib; sadə pul axını hesablamasına görə bu, təxminən 18,6 milyard dollar qalıq deməkdir. Bu, yaxın perspektivdə Alphabet-dəkindən daha güclü pul vəsaitləri mənzərəsidir. Buna baxmayaraq, Reuters ən azı 25 milyard dollarlıq mümkün istiqraz satışı barədə xəbər verib; bu isə maliyyələşməni və gələcək xərcləri diqqət mərkəzində saxlayır. Növbəti sual şirkət gücünü artırmağa davam etdikcə Azure-un güclü artımı qoruyub saxlaya biləcəyidir. Microsoft

Eli Lilly (LLY): $1372,62, 6,55% artım. Dərman istehsalçısı 2026-cı il üzrə gəlir proqnozunu 85–87 milyard dollardan 91–92 milyard dollara yüksəldib. Rüblük gəlir 39% artaraq 24,4 milyard dollara çatıb. Mounjaro və Zepbound satışları müvafiq olaraq 10,72 milyard dollar və 5,35 milyard dollar təşkil edib. Burada qeyd etmək lazımdır ki, faktiki satış qiymətləri 15% düşüb və bu, satış həcmindəki 53% artımı qismən neytrallaşdırıb; şirkətin piylənmə əleyhinə yeni həbi də analitiklərin gözləntisindən az satılıb. Artımın nə qədər davamlı olduğunu gələcək satış həcmi, qiymətlər və həbin istifadəsi göstərəcək. Eli Lilly and Company

Mastercard (MA): $635,77, 4,17% artım. Üçüncü rüb üzrə gəlir 14% artaraq 9,8 milyard dollara çatıb, sərhədaşan əməliyyatların həcmi isə 11% yüksəlib. Nəticələrə ödəniş fəaliyyəti və əlavə dəyər yaradan xidmətlər dəstək olub. İzlənilməli risk ev təsərrüfatlarının maliyyə vəziyyəti və borclanma xərcləri dəyişdikcə xərcləmə tempinin davam edib-etməyəcəyidir. MarketScreener

Fortinet (FTNT): $134,63, 22,66% azalma. Kibertəhlükəsizlik şirkəti gəlirin 20% artaraq 2,08 milyard dollara çatdığını, hesablaşmaların (billings) 29% artdığını və sərbəst pul axınının 865 milyon dollar olduğunu açıqlayıb, həmçinin proqnozunu yüksəldib. Reuters qeyd edib ki, səhm bu ilin əvvəlində 119% bahalaşmışdı və investorlar daha yaxşı nəticə gözləyirdilər. Təhlil: səhmin qiyməti gələcək üçün daha güclü nəticələri əks etdirdikdə, yaxşı açıqlanmış göstəricilər belə kəskin düşüşə səbəb ola bilər. Növbəti hesablaşmalar və proqnoz göstərəcək ki, reaksiya əsasən gözləntilərlə bağlı idi, yoxsa daha uzunmüddətli yavaşlamanın əlamətidir. Fortinet, Inc.

Amazon (AMZN): $246,11, 3,33% azalma. Şirkətin rüblük nəticələri bu gün ABŞ birjalarının bağlanışından sonra açıqlanacaq. Buna görə də qiymət hərəkəti həmin nəticələrə reaksiya deyil. İnvestorlar Alphabet-in hesabatını nəzərə alaraq AWS-in artımına, süni intellekt üzrə kapital xərclərinə və sərbəst pul axınına baxacaqlar. Reuters

Avropa: enerji şirkətlərinin mənfəəti səhmləri dəstəkləyir

Reuters-in sonuncu təsdiqlənmiş məlumatına görə, STOXX 600 indeksi Bakı vaxtı ilə 14:34-də 0,40% artaraq 646,69 punkta çatıb. Bu, gün ərzindəki göstəricidir, bugünkü bağlanış səviyyəsi deyil. Həmin məlumata əsasən, Shell səhmləri 3,4%, TotalEnergies 1,9%, Airbus 2,6%, Renault isə 6,6% bahalaşıb; Avropa banklarının səhmləri isə 1,3% ucuzlaşıb. Reuters

Shell 2022-ci ildən bəri ən güclü rüblük mənfəətini açıqlayıb və 5 milyard dollarlıq səhmlərin geri alınması proqramını elan edib. TotalEnergies 9,1 milyard dollar düzəliş olunmuş xalis gəlir və 12,3 milyard dollar pul vəsaitlərinin hərəkəti göstəricisi açıqlayıb, həmçinin əlavə geri alışlar planlaşdırır. Bunlar investorlara nağd vəsaitin qaytarılması baxımından aydın katalizatorlardır. Təhlil: yüksək enerji qiymətləri istehsalçıların xeyrinədir, lakin neft qiymətlərinin düşməsi və ya emal marjalarının dəyişməsi bugünkü mənfəət tempinin təkrarlanmasını çətinləşdirə bilər. Reuters

Airbus illik proqnozlarını və istehsal planlarını saxladığını açıqladıqdan sonra bahalaşıb. Renault rüblük gəlir artımının gözləntiləri üstələməsindən sonra yüksəlib. Bu şirkətlərin nəticələri enerji sektorundan kənarda da bazara dəstək verdi, banklar isə geri qaldı; BBVA səhmləri qarışıq nəticələrdən və ehtiyatlarla bağlı narahatlıqdan sonra istinad edilən gün içi məlumatda 4,9% ucuzlaşıb. Reuters

ETF-lər

Bunlar bağlanış qiymətləri və ya fondlara vəsait axını deyil, oktyabrın 29-da Bakı vaxtı ilə təxminən 21:20–21:22 arasında ABŞ dolları ilə gün içi qiymətlərdir.

Axınlar ayrıca zaman çərçivəsi tələb edir. ETFIQ-in fond səviyyəsində dərc etdiyi ən son məlumatlar 27 oktyabradək dövrü əhatə edirdi və əhatə dairəsi fondlar üzrə fərqlənirdi. Məlumata görə, göstərilən həftəlik dövrdə QQQ-dan təxminən 4,3 milyard dollar çıxıb, yarımkeçirici ETF-ləri olan SOXX və SMH isə daha əvvəlki 21–23 oktyabr dövründə müvafiq olaraq 3,3 milyard və 2,3 milyard dollar cəlb edib. Bu dövrləri birbaşa müqayisə etmək olmaz və göstəricilərin heç biri bugünkü ticarəti əks etdirmir. İnvestisiya Şirkətləri İnstitutunun (ICI) daha geniş qiymətləndirməsinə görə, 21 oktyabrda başa çatan həftə ərzində ETF səhmlərinin xalis emissiyası 45,82 milyard dollar təşkil edib. Əvvəlki daxilolma alıcıların bugünkü eniş zamanı fondu dəstəklədiyini sübut etmir. ETFIQ

Şərti ssenarilər: Növbəti maliyyə hesabatları süni intellektə yatırımların pul gəliri gətirdiyini göstərərsə, QQQ və SMH yenidən dəstək qazana bilər. Xərclər pul vəsaitlərinin yaranmasından daha sürətlə artarsa, onların cəmləşmiş mövqeləri həssas olaraq qalacaq. Uzunmüddətli Xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyi azalarsa, TLT bundan faydalana bilər; inflyasiya və ya fiskal risklərlə bağlı yeni narahatlıqlar isə əks istiqamətdə təsir göstərər. SGOV-un gələcək gəliri qısamüddətli faiz dərəcələri dəyişdikcə yenidən tənzimlənəcək. Bunlar ssenarilərdir, tövsiyə deyil.

Valyuta və pul bazarları

Cədvəldə Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) oktyabrın 29-na aid istinad hesablaması, adətən Bakı vaxtı ilə təxminən 17:10-da aparılan hesablama istifadə olunub. Bu, uyğunlaşdırılmış istinad məzənnələri toplusudur, axşam saatlarındakı canlı ticarət göstəricisi deyil. ABŞ dollarının çarpaz məzənnələri AMB-nin dərc etdiyi avro məzənnələri əsasında hesablanır. ecb.europa.eu

Reuters xəbər verir ki, AMB-nin qərarından sonra avro sonradan 1,1163 dollar ətrafında ticarət olunub. Bu, əvvəlki istinad məzənnəsinin axşam bazar məzənnəsi kimi təqdim edilməməsinin nə üçün vacib olduğunu göstərir. Reuters-in sonrakı göstəricilərinə görə, dollar indeksi cüzi aşağı düşüb. Yaponiya Mərkəzi Bankının cümə günü açıqlanacaq qərarı öncəsində yen diqqət mərkəzində qalır; Yeni Zelandiya dolları isə dünənki gözlənilməz faiz dərəcəsi qərarını (dərəcənin dəyişməz saxlanmasını) hələ də qiymətləndirir. Reuters

Pul bazarında fyuçerslər bu günkü inflyasiya göstəricilərindən sonra da FED-in dekabrda faiz dərəcəsini artırmasının təxminən 80% ehtimalını əks etdirirdi. Bu, bazarın nəzərdə tutduğu ehtimaldır, FED-in götürdüyü öhdəlik deyil. ABŞ Xəzinədarlığının uzunmüddətli istiqrazlarının gəlirliliyi gün ərzində 5% civarında qaldı. Təhlil: FED-in gözləmə qərarı güclü artım və yüksək inflyasiya ilə birləşəndə investorlar həm gözlənilən faiz dərəcələrinin, həm də uzunmüddətli borc alətlərini saxladıqlarına görə tələb etdikləri əlavə gəlirliliyin dəyişməsi riskinə məruz qalır. Reuters

Azərbaycanın daxili pul bazarında vəziyyət fərqlidir: Mərkəzi Bank sentyabrın sonunda artıq struktur likvidliyinin 6,2 milyard AZN səviyyəsinə çatdığını bildirib. AZIR gecəlik İstinad faiz dərəcəsi isə oktyabrın başlanğıcından keçən dövrdə orta hesabla 5,99% olub, avqustda bu göstərici 6,31% idi. Bunlar dövr üzrə orta göstəricilərdir, 29 oktyabr üçün cari (spot) dərəcə deyil. E-CBAR.AZ

Kriptovalyuta

Aşağıdakı ABŞ dolları ilə qiymətlər 29 oktyabrda Bakı vaxtı ilə təxminən 21:36-da yoxlanılıb. Bunlar bağlanış qiymətləri deyil, gün ərzində qeydə alınmış anlıq göstəricilərdir. Qiymət lenti kriptovalyuta kotirovkaları üçün ayrıca icra vaxtı göstərməyib.

HYPE-in yüksəlişinin konkret katalizatoru var. New York Fond Birjasının sahibi olan Intercontinental Exchange və Trade[XYZ] Hyperliquid infrastrukturundan istifadə etməklə tənzimlənən ABŞ perpetual-fyuçers bazarının yaradılması üzrə razılaşma elan edib. ICE Trade[XYZ]-ə investisiya qoyacaq və təklif olunan tənzimlənən bazarı idarə etmək niyyətindədir. Bazar hələ fəaliyyətə başlamayıb: birja, kliring strukturu və leveraclı ticarət tənzimləyici qurumların təsdiqini tələb edir. Təhlil: bu gün HYPE-in artımı daha geniş istifadə ehtimalını qiymətə əks etdirir, lakin bunun nəticəsində yaranacaq fəaliyyətin həcmi və vaxtı, eləcə də tokenin bundan nə qədər dəyər qazanacağı hələ də sübuta yetirilməyib. ir.theice.com

BTC və ETH üzrə ETF tələbi fərqli istiqamətlərdə hərəkət edir. Farside Investors-un 28 oktyabr üçün yekun göstəriciləri ABŞ-ın spot Bitcoin ETF-lərinə 137,3 milyon dollar xalis daxilolma olduğunu göstərir, bunun 136,0 milyon dolları IBIT-in payına düşür. Ethereum ETF-lərindən isə 21,4 milyon dollar xalis çıxış qeydə alınıb. BTC-nin axşam saatlarındakı müsbət qiymət dinamikası və dünənki fond daxilolmaları eyni istiqamətə işarə edir, lakin fərqli zaman aralıqlarını əhatə edir. ETH-in cüzi qiymət artımı əvvəlki sessiyada ETF-lərdən vəsait çıxışına baxmayaraq baş verib, ona görə də bu iki göstərici bir-birini təsdiqləmir. 29 oktyabr üçün göstərilən “0,0” sətirləri yekun deyil və sıfır axın nəticəsi hesab olunmamalıdır. Farside Investors

ZEC-in hərəkətinin tarixlə bağlı müəyyən fond dəstəyi var: Farside-ın məlumatına görə, bu günkü qiymət artımından əvvəl, 28 oktyabrda izlənilən Zcash fonduna 2,1 milyon dollar daxil olub. Bu məbləğ kriptovalyuta bazarının ümumi həcminə nisbətdə kiçikdir və bu günkü artımın səbəbini izah etmir. Solana-nın 28 oktyabr tarixli fond sətrində hələ də hesabatı verilməmiş qeydlər var, buna görə göstərilən yekun məbləği yekunlaşmış axın kimi qəbul etmirəm. Farside Investors

Növbəti yoxlamalar 29 oktyabr üzrə yekunlaşmış ETF axınları, HYPE ilə bağlı təklif olunan platformanın təsdiq prosesində irəliləyib-irəliləməməsi və istiqraz gəlirlilikləri və ya dollar bahalaşarsa, BTC və ETH-in qazancını saxlayıb-saxlamamasıdır. Bu aktivlər üzrə müqayisə oluna bilən aktual açıq maraq, fondlaşdırma dərəcəsi və likvidasiya məlumatlarını yoxlamamışam; buna görə də bu günkü hərəkətləri etibarlı şəkildə leveraclı sıxılma ilə izah etmək olmaz.

Bu icmal yalnız məlumat və təhlil məqsədi daşıyır. Fərdi investisiya məsləhəti deyil.