Market Brief — 20 oktyabr 2026

Brief

20 oktyabrda bazarda əsas dəyişiklik neftin bahalaşmasından və süni intellekt şirkətlərinin borc yükü ilə bağlı narahatlıqlardan sonra qiymətlərin qismən bərpası olub. Şirkətlərin güclü nəticələri də səhmləri dəstəkləyib, lakin yüksək faizlər və AI investisiyalarının gəlir gətirmə sürəti ilə bağlı suallar qalır.

Azərbaycan: Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) aktivləri 30 sentyabr tarixinə 74 milyard ABŞ dolları olub. Bu, bir il əvvəllə müqayisədə 3,84 milyard dollar və ya 5,5% artım deməkdir. Bununla belə, 2026-cı ilin əvvəlindən artım təxminən 462 milyon dollar təşkil edib. Portfeldə səhmlərin payı 27%-ə yüksəlib, istiqrazlar və pul bazarı alətlərinin payı isə 33,9%-ə düşüb. Bu göstəricilər dövlət ehtiyatlarının həcmi və bölgüsü barədə məlumat verir, yerli səhmlər üçün birbaşa bazar siqnalı sayılmır.

Səhmlər

ABŞ: yüksəliş genişləndi, texnologiya səhmləri isə hələ də təzyiq altındadır

Bazar zəif açılışdan sonra istiqamətini dəyişib. Təxminən 11:16 ET-də S&P 500 indeksi 0,7% yüksəlirdi və indeksə daxil olan 503 şirkətdən 425-nin səhmləri bahalaşırdı. AP-nin daha sonrakı, 11:45 ET kəsiyində S&P 500-ün artımı 0,4%-ə enmişdi; Dow Jones 1%, Nasdaq isə 0,2% yüksəlirdi. Təhlil: artımın daha çox şirkətə yayılması bazarın yalnız iri texnologiya şirkətlərindən asılı olmadığını göstərir. Bununla belə, gün içində yüksəlişin zəifləməsi investor inamının hələ möhkəm olmadığını göstərir.

Günün əvvəlində bahalı neft və AI investisiyalarının gəlirliliyi ilə bağlı narahatlıqlar bazara təzyiq göstərirdi. Sonradan Qətər və Pakistanın ABŞ-İran danışıqlarını bərpa etməyə çalışdığı barədə xəbərlər fonunda WTI nefti aşağı döndü. Brent 11:45 ET-də 1% ucuzlaşaraq bir barel üçün 108,43 dollara düşmüşdü; səhər qiymət 112 dollara yaxınlaşmışdı. Yanacağın ucuzlaşması ABŞ-də sərnişin aviaşirkətləri olan “American Airlines” və “United Airlines”ın səhmlərini dəstəklədi: müvafiq olaraq 5,1% və 3% artım qeydə alındı. Neft yenidən bahalaşarsa, aviaşirkətlər üçün bu dəstək inflyasiya və xərc təzyiqinə çevrilə bilər.

- “3M” (MMM): ABŞ-də sənaye və istehlak məhsulları istehsal edən şirkətin səhmləri 5,1% bahalaşdı. Səhm üzrə rüblük mənfəət 2,50 dollar olub və 2,38 dollarlıq proqnozu üstələyib; gəlir 6,6 milyard dollar təşkil edib. Şirkət illik mənfəət proqnozunu da yüksəldib. ABŞ-nin elektron ticarət və bulud xidmətləri şirkəti “Amazon” ilə data-mərkəzlər üçün optik bağlantı məhsulları üzrə razılaşma 3M-in AI infrastrukturuna dolayı təsirini artırır. Əsas sual bu istiqamətin real və əhəmiyyətli gəlirə çevrilib-çevrilməyəcəyidir.

- “General Motors” (GM): ABŞ avtomobil istehsalçısının güclü rüblük nəticələri səhmlərin səhər ticarətində təxminən 5% ucuzlaşmasının qarşısını almadı. Düzəliş edilmiş EBIT illik müqayisədə 22% artaraq 4,1 milyard dollara çatıb; səhm üzrə 3,70 dollarlıq mənfəət 3,63 dollarlıq gözləntini keçib. Lakin şirkətin illik EPS proqnozunun orta nöqtəsi 13,25 dollarla analitiklərin 13,41 dollarlıq konsensusundan aşağıdır. GM xammal, logistika və tarif xərclərinin artdığını, bu təzyiqlərin gələn ilin mənfəətini təxminən 2 milyard dollar azalda biləcəyini bildirib. 20 milyard dollarlıq səhmlərin geri alınması proqramı səhmdarlar üçün dəstəkdir, amma gələcək marja və pikap tədarükü ilə bağlı sualları aradan qaldırmır.

- “Equifax” və “Hasbro”: Kredit məlumatları və reytinq xidmətləri göstərən ABŞ şirkəti “Equifax”ın səhmləri mənfəətin gözləntiləri üstələməsindən sonra 11,6% yüksəlib. Yüksək ipoteka faizləri şirkətin bəzi xidmətlərinə tələbə mane olsa da, rüblük nəticə proqnozdan yaxşı olub. ABŞ-nin oyuncaq və əyləncə məhsulları şirkəti “Hasbro” 6,1% bahalaşıb: “Magic: The Gathering” oyunundan rüblük gəlir ilk dəfə 600 milyon dolları keçib və şirkət illik proqnozunu artırıb. Bazarın reaksiyası təsdiqlənmiş tələbi müsbət qiymətləndirir, amma mənzil bazarının zəifliyi və istehlak xərclərinin davamlılığı risk olaraq qalır.

- “Braze” (BRZE) və “Salesforce” (CRM): Marketinq proqram təminatı hazırlayan ABŞ şirkəti “Braze”nin səhmləri “Salesforce”un hər səhm üçün 47,50 dollar nağd ödənişlə satınalma təklifindən sonra 50,9% yüksəlib. Bulud proqram təminatı və müştəri idarəetmə sistemləri sahəsində çalışan ABŞ şirkəti “Salesforce”un səhmləri isə 1,4% ucuzlaşıb. “Braze”nin qiymət artımını satınalma təklifindəki mükafat izah edir; “Salesforce” üçün bazar həm strateji məntiqi, həm də sövdələşmənin qiymətini və inteqrasiya riskini qiymətləndirir.

- AI və yarımkeçiricilər: AI ilə əlaqəli səhmlərdə dəyişkənlik davam edir. Cənubi Koreyanın AI xidmətləri şirkəti “Elice Group”un birjada ilk ticarət günündə 32% ucuzlaşması sektorun qiymətləndirmələri və gələcək mənfəəti ilə bağlı şübhələri gücləndirib. ABŞ-də data-mərkəzlərinin borc hesabına qurulması bu narahatlığı artırır. ABŞ yayım platforması “Netflix” və kosmik texnologiyalar şirkəti “SpaceX” bazar bağlandıqdan sonra hesabat açıqlamalıdır; ABŞ elektrik avtomobili istehsalçısı “Tesla”nın nəticələri isə növbəti gün gözlənilir. Investorlar AI xərclərinin artımından əlavə bu investisiyaların pul axınına və mənfəətə çevrilməsinə dair sübut axtaracaqlar.

Avropa: siyasi risk və güclü şirkət nəticələri

Avropa birjaları günü enişlə başa vurub. Reuters zəifliyi Fransadakı etirazlar və ölkənin büdcəsi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklə əlaqələndirib; texnologiya və sənaye şirkətləri zəif sektorlar sırasında olub. Reuters-in STOXX 600 üzrə gecikdirilmiş göstəricisi 20 oktyabrda təxminən 0,6%-lik azalma göstərib. CAC 40 isə daha erkən gün içi kəsimdə 0,41% aşağı idi.

Şirkətlərin səhmlərinin fərqli hərəkəti bazarın sifariş artımından əlavə, həmin sifarişlərin gəlir və pul axınına çevrilməsinə də baxdığını göstərir:

- “OVHcloud” (OVH.PA): Fransada bulud xidmətləri göstərən şirkətin səhmləri 2021-ci il IPO-sundan sonra ilk dəfə müsbət levered free cash flow açıqlamasından sonra yüksəlib. Maliyyə ilində gəlir 7,2% artaraq 1,15 milyard avroya çatıb; şirkət yeni il üçün 10%-dən yüksək artım gözləyir. Kapitaltutumlu bulud biznesində pul axınının müsbətə dönməsi tələbin artmasından daha konkret göstəricidir. Bununla belə, borc yükü və yeni güclərin yaradılması üçün davamlı investisiya ehtiyacı risk olaraq qalır.

- “Comet Holding” (COTNE.S) İsveçrənin elektron avadanlıq istehsalçısıdır. Data-mərkəzləri və AI infrastrukturu ilə əlaqəli tələb hesabına rüblük satışların artdığını açıqladıqdan sonra səhmləri 4,1% yüksəlib. İsveçrədə yerləşən mühəndislik və elektrik avadanlıqları şirkəti “ABB” (ABBN.S) isə rekord sifarişlərə baxmayaraq 5,3% ucuzlaşıb. Bu eniş sifarişlərin zəiflədiyini mütləq göstərmir; investorlar sifarişlərin gələcək gəlirə və marjaya çevrilməsini, eyni zamanda yüksək faizlərin qiymətləndirmələrə təsirini ölçürlər.

- “Schneider Electric” (SU.PA): Fransanın enerji idarəetmə və elektrik avadanlıqları şirkətinin səhmləri 6 milyard avroluq sürətləndirilmiş səhm yerləşdirməsindən sonra 2,1% düşüb. Bazara əlavə səhmlərin çıxması qısamüddətli qiymət təzyiqi yarada bilər.

Hesabat mövsümündə gözləntilər yüksəkdir: analitiklər STOXX 600 şirkətlərinin üçüncü rüb mənfəətinin illik müqayisədə 20,7% artacağını proqnozlaşdırır. Texnologiya sektorunda artımın 33%, sənayedə isə 11% olacağı gözlənilir. Hesabat mövsümünə yaxın analitik qiymətləndirmələri yüksəldiyi üçün şirkətlərin növbəti rüblər üzrə proqnozları cari rüb nəticələri qədər əhəmiyyətli ola bilər.

ETF-lər

Təsdiqlənmiş son ETF axınları 19 oktyabr, bazar ertəsi gününə aiddir; ABŞ-də cari sessiyanın axın məlumatları hələ yekunlaşmayıb. ETFIQ göstəriciləri fondların dövriyyədəki paylarının dəyişməsinə əsasən hesablayır. Buna görə onlar fondlara pul daxilolması və çıxışını göstərir, gələcək gəlirliliyi proqnozlaşdırmır.

SOXX və TLT axınları göstərir ki, investorlar bəzi riskli aktivlərə qayıdarkən likvidliyə və qısa müddətə də maraq saxlayırlar. QQQ və SOXX-a bir günlük daxilolma, eləcə də bazarın bir günlük geniş yüksəlişi yeni trendin davamlılığını təkbaşına təsdiqləmir.

Valyuta və pul bazarı

Reuters-in ABŞ səhəri üzrə kəsimində AI şirkətlərinin gəlirliliyi ilə bağlı şübhələr fonunda dollar zəifləyib. Gün içi daha sonrakı kotirovkalar fərqlənə bilər.

EUR, GBP, JPY və CAD göstəriciləri Reuters-ə, AUD və NZD daha erkən Asiya kəsiminə, USD/CHF isə gündəlik kompozit kotirovkaya əsaslanır.

ABŞ-də 10 illik xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 10:40 ET-də 5,081%, 2 illiklərin gəlirliliyi isə 4,740% olub. Mənzil tikintisinin başlanması 5,2%, imzalanmış mənzil alqı-satqısı müqavilələrini ölçən indeks isə 7,3% azaldıqdan sonra gəlirlilik bir qədər enib. Reuters-in 16–20 oktyabr tarixli sorğusunda 100 iqtisadçıdan 94-ü Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) 27–28 oktyabr iclasında faizləri 3,75–4,00% intervalında saxlayacağını gözləyib. Yaxın dövrdə əsas sual qərardan çox, yüksək gəlirliliyin böyümə səhmlərinə və uzunmüddətli istiqrazlara təzyiqi davam etdirib-etdirməyəcəyidir.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının 20 oktyabr üçün rəsmi məzənnəsi 1 ABŞ dolları üçün 1,7000 manat, 1 avro üçün 1,9097 manat olub. Son dərc edilən AZIR göstəricisi 19 oktyabr tarixinə 5,7977% təşkil edib.

Kriptovalyutalar

Kripto bazarı səhmlərlə birlikdə bərpa olunub, amma fond axınları qarışıq mənzərə göstərir. Təsdiqlənmiş son ETF axınları 19 oktyabr, bazar ertəsi gününə aiddir; çərşənbə axşamı üzrə axınlar hələ təsdiqlənməyib.

- Bitcoin (BTC): gün içi bazar məlumatında təxminən 82,9 min dollar; günlük diapazon təxminən 81,2–83,3 min dollar olub. ABŞ sessiyası zamanı BTC gün ərzində ən aşağı nöqtədə 0,9% gerilədikdən sonra 1,3% yüksəlib. Bu, fond bazarında risk iştahasının yaxşılaşması ilə üst-üstə düşür və qısamüddətli bərpa ssenarisini dəstəkləyir, lakin davamlı tələbi hələ sübut etmir.

- Ethereum (ETH): təxminən 2,46 min dollar; gün içi diapazon təxminən 2,38–2,47 min dollar olub. Qiymət bərpa olunsa da, ETF axınları Bitcoin-dən fərqlənir: ETH spot fondları 19 oktyabrda 103,3 milyon dollar itirib və bu, ardıcıl dördüncü xalis çıxış günü olub.

- Solana (SOL): təxminən 105 dollar, 11:46 ET ətrafındakı kəsimdə son 24 saatda təxminən 1% artımla. SOL fondlarından 19 oktyabrda 6,7 milyon dollar çıxıb. Qiymət artımı hələ fond axınları ilə təsdiqlənmir.

- XRP: təxminən 1,33 dollar; gün içi diapazonu 1,29–1,35 dollar ətrafında olub. Digər kriptoaktivlərdə olduğu kimi, qiymət konkret ticarət platformasına görə bir qədər dəyişə bilər.

ABŞ-də spot Bitcoin ETF-lərinə 19 oktyabrda 526,7 milyon dollar daxil olub. Bu, 22 sentyabrdan bəri ən böyük gündəlik daxilolmadır. Lakin axın əsasən “BlackRock” investisiya idarəetmə şirkətinin IBIT fondunda cəmlənib (+665,2 milyon dollar); “Fidelity”nin FBTC fondu 83,6 milyon, “Grayscale”in GBTC fondu isə 54,9 milyon dollar itirib. Bu, Bitcoin ETF-ləri üçün güclü gündür, amma ən böyük fondların hamısında geniş iştirak demək deyil. ETH və SOL fondlarından çıxışlar institusional tələbin hələ seçici olduğunu göstərir.

Növbəti izləniləcək məqam: BTC ETF-lərinə təkrar daxilolmaların baş verməsi və ETH fondlarındakı çıxışların dayanması bərpanı daha inandırıcı edər. Qiymətlər yalnız səhmlərlə birlikdə yüksələr, fond axınları isə cəmlənmiş və ya ETH və SOL üçün mənfi qalarsa, bu hərəkət qısamüddətli ola bilər. Yüksək faizlər və texnologiya səhmlərində yeni zəifləmə kriptoaktivlər üçün ümumi risk olaraq qalır.

Bu icmal məlumat və təhlil məqsədi daşıyır, fərdi investisiya məsləhəti deyil.